3. Ngày Thế Giới Trồng Cây 1-3 Và 16-7

             Thế giới đã lấy ngày 16-7 làm Ngày Trồng Cây Thế Giới nhưng Anan thấy như vậy vẫn chưa đủ, ông đề nghị lấy thêm ngày 1-3 làm Ngày Thế Giới Trồng Cây. Vào hai ngày này, các đại sứ cùng nhân viên Liên Hiệp Quốc khắp nơi trên thế giới chỉ làm mỗi một việc là chăm sóc cho cây cối đã có sẵn và trồng mới các loại cây tốt cho môi trường. Trồng cây là làm phúc và cây mang phước đến cho nhân loại. Có những cây sống dài hơn tuổi thọ con người rất nhiều và giúp đời không biết bao nhiêu mà kể. Các khu rừng sinh thái thanh lọc môi trường, nuôi dưỡng các loài sinh vật, ngăn chặn lũ lụt, cản đường đi của bão tố và mang hơi thở trong lành cho nhân loại. Môi trường trở thành đối tác không thể thiếu với đời sống kinh doanh và đời sống chính trị. Qua quá trình quang hợp trao đổi diệp lục tố, cây xanh thải ra oxy cần thiết, làm sạch khí độc và thoát ra hơi nước giúp không khí tươi mát trong lành. Nhà chính trị cũng là con người nên cần đến không khí để thở. Nếu người mẹ cho sự sống thì cây xanh nuôi dưỡng sự sống. Nhà chính trị sử dụng quyền lực và ảnh hưởng của mình bảo vệ sự sống bắt đầu từ môi trường. Dù thành phố hay thôn quê, cây xanh cần thay thế các toà nhà chọc trời và biến các toà nhà thành nơi làm việc sinh thái. Quyết định phá rừng làm đường, sân golf hay xây dựng đô thị cần cân nhắc thật kỹ vì chỉ cần một cây xanh khoảng mười năm tuổi bị đốn ngã, không biết bao nhiêu sinh vật và con người bị ảnh hưởng. Phát triển kinh tế  tàn hại cây xanh thì không nên phát triển làm gì. Chiến tranh ở một khu vực và ném bom xuống mảnh rừng ảnh hưởng đến môi sinh toàn thế giới. Hoa Kỳ nếu giúp Việt Nam tẩy sạch chất độc da cam là giúp chính Hoa Kỳ và thế giới. Cháy rừng đầu năm 2009 tại nước Úc tác động đến môi sinh của toàn cầu, không phải của một mình nước Úc. Hãy xem băng tan ở Bắc cực, các nước gần xích đạo bị ngập lụt nhiều hơn. Điều này cho thấy môi trường ô nhiễm của một khu vực không chỉ khu vực đó gánh chịu mà cả thế giới cũng gánh chịu. Việt Nam khai thái bauxite tại Tây Nguyên nếu có thảm họa về môi trường đâu phải chỉ có Việt Nam mà cả Đông Dương và Châu Á phải oằn lưng. Tinh thần Phật giáo nói rõ bảo vệ con người và sinh vật phải bảo vệ môi trường mà họ sinh sống bởi vì môi trường tác động rất lớn đến sức khoẻ, trí tuệ và sự sống muôn loài. Tàn hại môi trường là giết chết muôn loài, không cho muôn loài cơ hội và điều kiện sống nữa. Nhà chính trị khi đi nghỉ, chẳng bao giờ muốn chọn nên ồn ào, thiên nhiên ô nhiễm và thiếu thốn không khí trong sạch mà thường hay đến nơi có nhiều cây xanh, mát mẻ và trong lành. Con người thích sống ở nơi như vậy thì cần biết xây dựng và bảo tồn nó. Nếu mọi nơi tràn ngập màu xanh thì khỏi cần đi nghỉ mát, ở đâu cũng là nhà. Các nơi làm việc của chính phủ tràn ngập cây xanh, là điều kiện thoải mái giúp viên chức thực tập lời nói chánh niệm, lắng nghe nhiều hơn và phục vụ người dân hết lòng. Chính phủ Singapore đã biến quốc gia bé nhỏ của mình tràn ngập màu xanh và chính quyền Vancouver ở Canada đã biết lợi dụng màu xanh tô điểm thành phố, họ thực sự biết lo cho dân bằng những hành động cụ thể. (10)

 

             Diện tích cây xanh giảm đi cùng với các hoạt động khai thác tài nguyên là một trong các nguyên nhân gây nêu hiệu ứng nhà kính hay nóng ấm toàn cầu. Nhà chính trị thường cho việc khai thác tài nguyên hay gia tăng sản xuất để phát triển kinh tế và gần đây là phục hồi kinh tế, nhưng thực ra lại làm môi trường thêm ô nhiễm, nhiệt độ Địa Cầu gia tăng, kéo theo rất nhiều hệ lụy cho thế hệ loài người hiện tại và tương lai. Các tài nguyên rất vô giá nhưng không phải là vô hạn. Sống phải chết và xài phải hết. Dầu lửa khai thác mãi cũng sẽ không còn, bauxite khai thác cũng sẽ xong, than đá mang từ lòng đất lên cũng sẽ cạn kiệt… Vậy đến lúc nào đó không còn không khí trong lành, loài người sẽ ra sao? Nhà chính trị xây dựng các ý thức hệ khác nhau và theo đuổi chúng nhưng điểm chung giữa các học phái chính trị không chịu nhìn cho ra: ai cũng phải hít thở. Nếu hít thở không khí ô nhiễm và bệnh tật, không ai dành thời gian đi tranh cãi học thuyết mà hợp tác với nhau làm sạch môi trường. Khi lá phổi của sự sống không còn, con người nằm thoi thóp, không còn sức để đi vệ sinh nói chi đến tranh cãi. Học thuyết kia không còn quan trọng nữa, không khí trong lành quan trọng hơn. Nhiệt độ tăng lên kéo theo nước biển dâng. Nhiều khu vực đất liền có thể chìm xuống biển, con người và sinh vật chạy đi đâu khi không còn đất để sống. Bộ phim Thế Giới Nước có thể sẽ thành sự thật nếu khắp nơi bao phủ bởi nước biển. Có nơi nằm sâu trong đất liền từ chối tiếp nhận người dân ở các quốc gia bị chìm xuống biển. Lời từ chối thật tệ hại vì nước biển chưa dâng bao nhiêu mà đã như vậy, nếu như nước biển dâng cao hơn con người sẽ chém giết nhau dành đất sống diễn ra ghê gớm như thế nào. Không cần phải có chiến tranh thế giới thứ ba, nước biển dâng đã là chiến tranh thế giới thứ ba rồi. Nếu quốc gia có nhiều đất liền thu nạp và cưu mang người dân ở quốc gia khác bị chìm thì quốc gia đó phước báu rất lớn, có khi góp phần làm giảm sự nóng ấm toàn cầu, còn như từ chối, tức là gây ra thảm hoạ nhân đạo, không những nhiệt độ Địa Cầu càng tăng mà nước biển cũng không tha bất kỳ ai. Tất cả tai họa này không phải do nhiệt độ, khí quyển hay nước biển dâng, mà là do con người tạo ra, con người sinh sống thế nào, kinh doanh thế nào, làm chính trị thế nào mà có hiện tượng như vậy xảy ra. Đừng có trách ai mà hãy tự trách mình và cũng đừng có mất thì giờ trách mình mà hãy tìm cách khôi phục lại. Biết sai thì sửa sai, biết sai không sửa chẳng khác nào có tội. Tội này là tội diệt chủng, tội diệt chủng không chỉ đơn thuần là sát hại con người mà còn sát hại môi trường. Bất cứ tổ chức kinh tế hay tổ chức chính trị có những dự án và quyết định có thể làm tàn hại môi trường hay bầu khí quyển đều tương đương với tội diệt chủng. Con người không thể đối kháng với thiên nhiên vì bằng chứng cho thấy con người chỉ có thể chạy trốn thiên tai chứ chưa thể điều khiển thiên tai. Khoa học đã chứng minh thiên nhiên đã trong tình trạng đối kháng và càng làm chủ con người. Vì vậy, con người phải chủ động hòa giải với thiên nhiên bằng các biện pháp tích cực như ăn chay, trồng cây, giảm khí thải, sử dụng sản phẩm thân thiện môi trường… Các thể chế chính trị thôi chỉ trích nhau mà hãy đoàn kết nhau. Toàn thể nhân loại nắm tay xây dựng màu xanh và khí hậu ôn hòa. Việc môi trường toàn cầu thay đổi và nhiệt độ tăng dần là hình thức cộng nghiệp, theo đó quả xấu do nhân xấu mang lại. Nếu bây giờ tạo nhân tốt thì quả tốt sẽ được gặt hái. Từ ái với thiên nhiên là lương tâm của loài người, lương tâm còn và lòng từ ái vẫn còn. Khủng hoảng kinh tế toàn cầu có thể làm nhiều người thất nghiệp nhưng việc khai thác thiên nhiên có thể giảm xuống, âu cũng là cái giá phải trả khi nhân loại tiêu thụ và hưởng thụ quá mức. Thành quả kinh tế không bao giờ là thành tích của bất kỳ chính phủ nào hay kế hoạch kinh tế nào mang lại. Tất cả thành quả kinh tế đều do thiên nhiên tạo nên. Nếu một mai thiên nhiên không còn, chính phủ sẽ thất nghiệp và các kế hoạch kinh tế kia trở nên vô dụng. Trong trường học và các trường đại học, học sinh và sinh viên được giảng dạy về khoa học hay cách làm giàu quá nhiều nhưng bảo vệ môi trường quá ít. Điều mà các nhà khoa học tự hào về phát triển công nghệ vượt bậc của thế kỷ này so với thế kỷ trước chẳng có gì đáng giá nếu công nghệ đó không có khả năng tái tạo thiên nhiên hay giữ vững môi trường sống. 

 

             Liên Hiệp Quốc với sự hậu thuẫn của các tôn giáo đưa ra chương trình toàn cầu về việc giảm tiêu thụ, và chỉ tiêu thụ các sản phẩm cần thiết hay sản phẩm thân thiện với môi trường. Điều này nghe có vẻ đi ngược lại với các biện pháp kích cầu của các chính phủ khi quốc gia của họ đang trong cơn suy thoái kinh tế.  Nhưng nếu suy nghĩ cho kỹ, tiêu thụ càng nhiều, môi trường càng khai thác và đến khi không còn gì khai thác nữa, nền kinh tế chắc chắn quay trở lại tình trạng suy thoái. Xây dựng các mô hình sán xuất và thiết kế những sản phẩm tiêu dùng thân thiện môi trường phục vụ nhu cầu đích thực cho việc bảo toàn sự sống hơn là phục vụ cho các tiện nghi và hưởng thụ. Nhà chính trị phụ trách kinh tế hoạch định chính sách phát triển theo phương thức của kinh tế sinh thái học, tức là lấy cấu trúc sinh thái làm nền tảng cơ bản để xây dựng phương án. Thành quả của nền kinh tế không phải tạo ra của cải vật chất mới lạ mà là đảm bảo sự sống con người và muôn loài bằng các chỉ số sinh thái. Hạnh phúc không đo lường bằng việc tiêu thụ mà với tiêu thụ trong sạch, con người có thể sống còn để tu tập và thương yêu. Câu nói sống không phải để ăn hiểu rộng ra là sống không phải để tiêu thụ. Nền kinh tế phục vụ tiêu thụ vì thế sẽ xa rời sự sống. Nền kinh tế phục vụ sự sống còn của muôn loài, tức là sinh vật và thiên nhiên gắn kết chặt chẽ với sự sống. Chủ nghĩa tiêu thụ không hề phục vụ nhân loại mà ngược lại, nhân loại làm nô lệ cho nó và đau khổ khi nó trở nên khủng hoảng. Kinh tế khủng hoảng thực chất là con người khủng hoảng, khủng hoảng vì không thỏa mãn được ước nguyện tiêu thụ của mình. Con người từ lâu hay có thể nói hiển nhiên là một yếu tố của môi trường, vì thế chính phủ biết lo cho dân sẽ biết chăm sóc môi trường, từ chối các dự án khai thác vô tội vạ và tìm cách phát triển kinh tế sinh thái. Con người khi chết trở về cát bụi, hoà tan vào đất và có thể là phân bón nuôi sống cây. Trồng và chăm sóc cây giúp môi trường thở và tiếp xúc với Niết Bàn. Môi trường trong sạch và tươi mát chính là Niết Bàn, môi trường ô nhiễm sẽ trở thành địa ngục. Niết Bàn và địa ngục không nằm ở cõi nào hay thế giới nào xa lắc, tất cả đều ngay ở Địa Cầu này. Trồng cây là hình thức bảo vệ tiện nghi cho môi trường, cung cấp cho môi trường cơ hội trở nên thân thiện và quay về sự tươi mát vốn có thuở ban đầu của nó. Giúp cho môi trường trẻ lại là trách nhiệm không của riêng ai, người cầm cương một quốc gia không được quên điều đó, không thể vì chiều chuộng một thế lực, một nhu cầu, một địa vị mà đi ngược lại tiếng nói của môi trường. Lắng nghe cây cối nói chuyện, người khô khan cách mấy vẫn có thể hiểu được.

 

Giới thiệu

Đàm Linh Thất là nơi chia sẻ các bài viết của TG Minh Thạnh theo tinh thần và thực tập Phật giáo.

TG Minh Thạnh - Nhà nghiên cứu Phật học ứng dụng

Thi Kệ

CHẠY XE
Chạy xe phải từ tốn
Giữ lối thẳng hàng ngay
Đường chánh niệm đẹp thay
Tu hành tinh tấn nhé